τρεις απόψεις που καλύπτουν όλα τα επίπεδα ενδιαφέροντος και προβληματισμού
Πριόνια Ολύμπου: Κλειστός δρόμος χωρίς σχέδιο, χωρίς ευθύνη, χωρίς ενημέρωση.
Στις 23 Ιανουαρίου 2026, σημειώθηκε σοβαρή κατολίσθηση στον Όλυμπο, μεταξύ της δασικής θέσης “Γκορτσιά”- Πριόνια, με πτώση βράχων. Ευτυχώς, το φαινόμενο έγινε νυχτερινές ώρες και δεν υπήρξαν τραυματισμοί. Άμεσα κινητοποιήθηκε ο Δήμος Δίου-Ολύμπου και την επόμενη ημέρα κιόλας, ο δρόμος καθαρίστηκε πλήρως με μηχανήματα και προσωπικό.
Παρότι το οδόστρωμα δεν υπέστη ζημιές και η πρόσβαση του οδικού δικτύου αποκαταστάθηκε πλήρως, ο Δήμος Δίου-Ολύμπου προχώρησε στο κλείσιμο του δρόμου προς Πριόνια, με απαγορευτικές πινακίδες, απαγορεύοντας την κυκλοφορία σε πεζούς, αυτοκίνητα, λεωφορεία και κάθε είδους οχήματα.
Από τότε μέχρι σήμερα, ο δρόμος παραμένει κλειστός. Ο λόγος που επικαλούνται είναι η “εξέλιξη του φαινομένου”. Πόσο ακριβής χρόνος χρειάζεται γι’ αυτό; Κάθε χειμώνα υπάρχουν χιονοπτώσεις και κατολισθήσεις. Κάθε καλοκαίρι πυρκαγιές. Κάθε φορά η αντιμετώπιση είναι η ίδια: απαγόρευση εισόδου, αντί για πρόληψη και συντήρηση.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι στο σημείο υπάρχουν μόνο κάποιες πλαστικές πινακίδες και stop. Καθημερινά, ο κόσμος τα παραμερίζει και διέρχεται κανονικά, φτάνοντας μέχρι το parking στα Πριόνια -με απορίες- και εγώ προσπαθώ να δικαιολογήσω τα αδικαιολόγητα, διότι δεν υπάρχει κανένας υπεύθυνος να ενημερώνει τους επισκέπτες, ότι η πρόσβαση απαγορεύεται και τους λόγους που συμβαίνει αυτό. Με άλλα λόγια, ούτε η ασφάλεια εξασφαλίζεται, εφόσον ο κόσμος διέρχεται κανονικά, ούτε η επιχειρηματική δραστηριότητα επιτρέπεται.
Ο δρόμος Λιτόχωρο-Πριόνια, έχει πολλά επικίνδυνα σημεία και το σημείο της κατολίσθησης δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Σε όλο το μήκος της διαδρομής, υπάρχουν θέματα ασφαλείας που χρειάζονται διαρκή συντήρηση. Το αποτέλεσμα είναι ότι έχουν αποκλειστεί στην πράξη τα Πριόνια, που παραμένουν κλειστά εδώ και εβδομάδες, χωρίς καμία δική μας υπαιτιότητα, χωρίς καμία πρόβλεψη αποζημίωσης και χωρίς καμία θεσμική εξήγηση.
Δεν ζητάμε να τεθεί κανείς σε κίνδυνο. Ζητάμε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα άμεσα και καταλλήλως. Θα μπορούσε, όπως συμβαίνει σε πολλά σημεία της Ελλάδος, να υπάρχει η κατάλληλη σήμανση, περί κατάπτωσης βράχων, κατολίσθησης και εισόδου με ατομική ευθύνη, αντί για γενική και αόριστη απαγόρευση.
Η δασική θέση “Πριόνια” αποτελεί την πύλη εισόδου στον Όλυμπο για χιλιάδες επισκέπτες. Το να παραμένει κλειστή η είσοδος ζημιώνει ολόκληρη την Πιερία.
Υ.Γ. Αυτή η κατάσταση είναι η πραγματικότητα του τελευταίου μήνα.
Με εκτίμηση,
Δημήτρης Κυρίτσης – Πριόνια
*ο Δημήτρης Κυρίτσης είναι ο διαχειριστής
του εστιατορίου στη θέση “Πριόνια”
του εστιατορίου στη θέση “Πριόνια”
Ο ΟΛΥΜΠΟΣ-ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ
Αφορμή για να γράψω αυτές τις απόψεις πήρα από δύο γεγονότα. Πρώτα από την κατολίσθηση βράχων στον δρόμο Λιτόχωρο-Πριόνια, κοντά στην διασταύρωση Γκορτσιάς και πριν από την διασταύρωση με μονή Αγίου Διονυσίου. Και κατά δεύτερο, από το κείμενο που υπέγραφε ο Μιχάλης ο Στυλλας, σχετικά με τις γεωλογικές αλλαγές στο βουνό και τους μικροσεισμούς.
Μετά την κατολίσθηση, ο Δήμος καθάρισε τον δρόμο, αλλά φοβούμενος τυχόν άλλη κατολίσθηση και πιθανό ατύχημα έκλεισε τον δρόμο. Δεδομένου ότι
1). Ο δρόμος αποτελεί κρίσιμη υποδομή πρόσβασης σε μονοπάτια, στην μονή του Αγίου Διονυσίου, σε καταφύγια και σε διασωστικές υπηρεσίες
2) Ο αριθμός των επισκεπτών καθιστά την περιοχή υψηλής επισκεψιμότητας και επομένως αυξημένου κινδύνου και
3) Δεν φαίνεται να υπάρχει Σχέδιο Διαχείρισης Επισκεπτών (ΣΔΕ) που να τεκμηριώνει την ιεράρχηση κρίσιμων υποδομών, τα σενάρια μερικού ή πλήρους αποκλεισμού πρόσβασης, σχέδιο πρόληψης ή μείωσης κινδύνου για επισκέπτες,
θα παρακαλούσα να ενημερωθούμε για τα μέτρα που έχουν ληφθεί.
Να τεκμηριωθεί θεσμικά η στρατηγική για τον συγκεκριμένο δρόμο, μέχρι την πλήρη αποκατάσταση του.
Να γνωστοποιηθεί το χρονοδιάγραμμα και οι αρμοδιότητες όλων των εμπλεκομένων φορέων.
Η έλλειψη ενεργού ΣΔΕ σε συνδυασμό με τον υψηλό αριθμό επισκεπτών, δημιουργεί θεσμικό κενό ευθύνης, το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα για την ασφάλεια των επισκεπτών και την ορθή διαχείριση του εθνικού δρυμού του Ολύμπου και Natura 2000.
Τα γράφω αυτά, γιατί σαν Περιφέρεια επανειλημμένα διαφημίζουμε το brand Όλυμπος, πλησιάζει η τουριστική περίοδος και τα ξύλινα γεφύρια στον Ενιπέα, μονοπάτι Ε4 εδώ και δύο χρόνια είναι καταστραμμένα.
Το κείμενο απευθύνεται περισσότερο στην Μονάδα Διαχείρισης Ολύμπου στον ΟΦΥΠΕΚΑ Αθηνών στην Περιφέρεια και το Υπουργείο Υποδομών.
*ο Γιώργος Παπαθανασίου είναι
πρώην δήμαρχος Λιτοχώρου και Δίου-Ολύμπου
Κατολίσθηση στον Όλυμπο. Τυχαίο γεγονός ή μία ακόμα προειδοποίηση.
Προβολή μεγαλύτερης εικόνας
Τα ξημερώματα Παρασκευής προς Σάββατο, ήρθε η πληροφορία ότι βράχοι έπεσαν στο δρόμο που ενώνει το Λιτόχωρο με τα Πριόνια, την καρδιά της ανατολικής πλευράς του βουνού, ευτυχώς χωρίς θύματα. Αυτό, μόνο μεμονωμένο γεγονός δεν μπορεί να χαρακτηριστεί.
Το συγκεκριμένο συμβάν είναι κομμάτι μιας γεωλογικής διαδικασίας που διαρκώς επιταχύνεται. Όποιος περπατάει στον Όλυμπο αρκετά χρόνια, θα έχει παρατηρήσει περνώντας τη Σκούρτα και κατηφορίζοντας το Λαιμό, δύο «φρέσκιες» κατολισθήσεις στο Ρέμα Παπά. Αυτές μεγάλωσαν αρκετά μετά το σεισμό στις 13 Ιούνη 2013, που θυμόμαστε ακόμα το καταφύγιο να τρέμει, να ανοίγουν τα συρτάρια και να χορεύουν τα κουτάλια και τα πιρούνια για 1 λεπτό.
Εάν μπει κάποιος στην ιστοσελίδα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών θα δει ότι εκείνο το μήνα οι σεισμογράφοι κατέγραψαν τέσσερις (4) σεισμούς στον Όλυμπο και ο πιο μεγάλος μεγέθους 3.1 που έγινε το βράδυ της 13 Ιουνίου, μόλις έσβησαν τα φώτα του καταφυγίου, ήταν αυτός που μας ταρακούνησε.
Ο σεισμός της 13ης Ιουνίου του 2013 που κούνησε το Οροπέδιο των Μουσών
Επίκεντρα σεισμών και “λύσεις” των σεισμολόγων για τον Ιούνιο 2013
Και αυτό γιατί ο Όλυμπος είναι ένα νέο, ενεργά ανυψούμενο βουνό, με απότομα πρανή, έντονα ρηγματωμένα πετρώματα, παγετο-αποσάθρωση που προκύπτει από απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας, μεγάλες υψομετρικές διαφορές και βαθιές χαράδρες που λειτουργούν σαν κανάλια αστάθειας των πρανών. Επίσης ο Όλυμπος έχει εδάφη με μικρό πάχος λόγω του απότομου αναγλύφου και του ασβεστολιθικού υποβάθρου και αυτά ολισθαίνουν πάνω στον κατακερματισμένο ασβεστόλιθο. Όλοι μας έχουμε δει μαύρη πεύκη και ρόμπολα με “λυγισμένο” το κάτω μέρος του κορμού τους, λόγω ολίσθησης των εδαφών. Αυτό από μόνο του σημαίνει φυσική επικινδυνότητα, natural hazards που λένε οι επιστήμονες. Σήμερα, προστίθενται δύο επιταχυντές σε αυτούς τους φυσικούς παράγοντες:
1. Κλιματική αποσταθεροποίηση (Climate-driven slope instability)
Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε πιο αραιές αλλά πιο έντονες–παροξυσμικές βροχοπτώσεις με έντονη υδροφόρτιση των απότομων πρανών, συχνές εναλλαγές παγετού και λιωσίματος του χιονιού και απότομες εναλλαγές ανέμων από βοριάδες σε νοτιάδες, αποσάθρωση του πάγου μέσα σε ρωγμές και σπάσιμο των μεγάλων ορθοπλαγιών με περισσότερα και μεγαλύτερα σπασμένα βράχια κάτω από το Μύτικα και μέσα στο Λούκι, το Στεφάνι και στα Μεγάλα Καζάνια, στην αρχή της καλοκαιρινής σαιζόν. Μελέτες στις Άλπεις δείχνουν ξεκάθαρα ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα κατολισθήσεων σε ορεινά περιβάλλοντα και ο Όλυμπος έχει όλα τα χαρακτηριστικά για να μπει σε αυτή τη ζώνη υψηλού κινδύνου. Με απλά λόγια ο Όλυμπος “χαλαρώνει” δομικά από φυσικές διεργασίες και λόγω της κλιματικής αλλαγής και μας “προειδοποιεί” να λάβουμε μέτρα και ανάλογη δράση.
2. Υπόκωφη σεισμικότητα και τεκτονική
Επειδή την τελευταία εικοσαετία της εκθετικής αύξησης της τουριστικής και ορειβατικής δραστηριότητας δεν έχει συμβεί κάποιο ακραίο σεισμικό γεγονός, αυτό δεν σημαίνει ότι ο Όλυμπος είναι τεκτονικά νεκρός. Το Βουνό των Θεών οροθετείται από ζώνη ενεργών ρηγμάτων και όλοι γνωρίζουμε ότι το Δίον και τα Λείβηθρα καταστράφηκαν ιστορικά από μεγάλους σεισμούς.
Μικροσεισμοί που συχνά δεν γίνονται αντιληπτοί, όπως αυτός στις 13 Ιούνη 2013, μπορούν να λειτουργήσουν σαν «σκανδάλη–trigger mechanism» για ήδη αποσταθεροποιημένες βραχομάζες και -σε τέτοιες συνθήκες- δεν χρειάζεται “μεγάλος σεισμός” για να πέσει μια πλαγιά.
Κοίταξα και τα πιο πρόσφατα σεισμολογικά δεδομένα και μεταξύ 20 και 24 Γενάρη 2026 και είναι γεγονός ότι έγιναν διάφοροι μικροσεισμοί στην ευρύτερη περιοχή, χωρίς να είναι ξεκάθαρο και επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι αυτοί προκάλεσαν την πρόσφατη κατολίσθηση. Όμως σίγουρα η περιοχή του Θερμαϊκού ήταν σε σεισμική κινητικότητα. Επίσης ο καιρός τις τελευταίες δύο εβδομάδες ήταν υγρός με αλλεπάλληλες θερμοκρασιακές μεταβολές και μεταβολές υετού μεταξύ χιονιού και βροχής. Παίζει και αυτό το ρόλο του.
Οι φωτογραφίες από το συμβάν του Σαββάτου που δημοσιεύτηκαν δείχνουν φρέσκες θραύσεις, αποκόλληση μεγάλων όγκων (1 μέτρο διάμετρος), που συνεπάγεται ότι οι ζώνες αστάθειας είναι ενεργές και ότι η βασική οδική οδός του Ολύμπου βρίσκεται μέσα σε δυναμικά γεωλογικά περιβάλλοντα. Η συγκεκριμένη κατολίσθηση δεν είναι “ακραίο φαινόμενο”, απλά είναι το νέο καθεστώς ενός ορεινού όγκου ανυψούμενου γρήγορα που αλλάζει δραστικά. Ο Όλυμπος δεν είναι μόνο ένα βουνό-σύμβολο, είναι συνάμα ένα ζωντανό γεωδυναμικό εργαστήριο και ταυτόχρονα χώρος αυξανόμενης ανθρώπινης δραστηριότητας. Ο Όλυμπος σίγουρα αλλάζει. Το ερώτημα ή η πρόκληση είναι αν εμείς, οι διαχειριστές, οι κάτοικοι των παραολύμπιων οικισμών, οι χιλιάδες επισκέπτες, η επιστημονική κοινότητα και όλοι οι εμπλεκόμενοι δημόσιοι φορείς έχουμε τη διάθεση και την ευελιξία να δράσουμε, να λειτουργήσουμε προληπτικά, ώστε να προλάβουμε να προσαρμοστούμε στο ύψος και τις τεκτονικές διαθέσεις του Ολύμπου.
Για να προλάβουμε παρόμοιες καταστάσεις είχαμε αναφέρει από το 2022 την ανάγκη ίδρυσης ενός ερευνητικού κέντρου με δραστηριότητες άμεσα σχετιζόμενες με την φυσική και ανθρωπογενή συνύπαρξη στις πεδιάδες, τις πλαγιές και τις κορυφές του Ολύμπου από τους προϊστορικούς χρόνους μέχρι και σήμερα, την εποχή του καλπάζοντος τουρισμού.
Εξερεύνηση στον Όλυμπο: Θα «μιλήσουν» οι πάγοι; | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Προσφάτως, κάναμε το βήμα και ιδρύσαμε το Ερευνητικό και εκπαιδευτικό Κέντρο Ολύμπου (ΟΡΦΕΑΣ), το οποίο θα λειτουργεί και ως Παρατηρητήριο Ορεινών Κινδύνων (Natural Hazards Observatory), με επικείμενες προτεραιότητες ένα δίκτυο αισθητήρων πρανών, σεισμική παρακολούθηση, καταγραφή διάβρωσης, κατολισθήσεων, βροχοπτώσεων, χιονοστιβάδων, δορυφορική παρακολούθηση παραμορφώσεων και ανύψωσης των κορυφών (Project AltiZeus) και κατ’ επέκταση προειδοποιητικά συστήματα διάβρωσης και κατολισθήσεων για δρόμους και μονοπάτια που χρησιμοποιούνται από χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο.
Το διακύβευμα πλέον δεν είναι αν θα επενδύσουμε στην παρακολούθηση και κατανόηση του Ολύμπου. Είναι αν θα περιμένουμε το επόμενο επικίνδυνο γεγονός με τύχη ή με γνώση. Η ενίσχυση της έρευνας, η συστηματική συλλογή δεδομένων και η λειτουργία ενός μόνιμου Παρατηρητηρίου Ορεινών Κινδύνων στον Όλυμπο δεν είναι επιστημονική πολυτέλεια. Είναι πράξη προστασίας της ανθρώπινης ζωής, της τοπικής οικονομίας και της φυσικής κληρονομιάς του Ολύμπου.
Οι ορειβάτες γνωρίζουν πολύ καλά ότι εάν δεν παρακολουθείς το βουνό, το βουνό θα σε αιφνιδιάσει. Η κατολίσθηση του Σαββάτου δεν είναι είδηση, είναι απλά ένα ακόμα μήνυμα. Το αν θα υπάρξει επόμενη, δεν εξαρτάται από τον καιρό ή από τη σεισμικότητα της ευρύτερης περιοχής. Εξαρτάται από το αν η Ελληνική Πολιτεία θα συνεχίσει να λειτουργεί μετά από παρόμοια γεγονότα ή πριν από αυτά. Η γενική γνώση και η επιστημονική εμπειρία υπάρχουν, διεθνή παραδείγματα από προστατευόμενες ορεινές περιοχές υπάρχουν και μας δείχνουν το δρόμο. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι πολιτική βούληση για συστηματική έρευνα, μόνιμη συλλογή δεδομένων και οργανωμένη διαχείριση των φυσικών κινδύνων.
*Μιχάλης Στύλλας
Δρ Γεωλόγος
Δρ Γεωλόγος
Paris Institute of Earth Physics
Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Κέντρο Ολύμπου ΟΡΦΕΑΣ
ορειβάτης, διαχειριστής του Καταφυγίου “Κάκαλος”
ορειβάτης, διαχειριστής του Καταφυγίου “Κάκαλος”
